Zobacz dzisiejsze wydanie on-line
 

Powiat piaseczyński: południowa alternatywa

26 maja 2012 r.
Tuż za rogiem Warszawy czai się powiat piaseczyński, zajmujący część historycznego Mazowsza Czerskiego. Może to Brama Mazowsza, a może południowa alternatywa dla mieszkańców stolicy i jej okolic.

Spływ kajakiem z Zalesia Dolnego do Konstancina-Jeziorny – to powinien być hit wakacji

Góra Kalwaria
Na terenie tej gminy niewątpliwie największą atrakcją są ruiny Zamku Książąt Mazowieckich w Czersku. W tym roku na dziedzińcu zamkowym pojawiły się maszyny oblężnicze. Obok zamku stoi kościół z 1806 roku. Warto na pewno zwrócić uwagę na malarstwo ścienne, które znajduje się na budynkach zlokalizowanych pomiędzy zamkiem a parkingiem oraz na ścianie czerskiej biblioteki. Warto też zwiedzić Galerię Kuferek, gdzie można nie tylko zaopatrzyć się w pamiątki z Czerska, ale także zakupić coś do dekoracji własnego domu.

Dla łakomczuchów słodycz ziemi czerskiej – ciastko Czerlotka, które oferują cukiernie w Górze Kalwarii.

W samym mieście na pewno atrakcją będą kościoły, zarówno parafialny, jak i Wieczernik na Mariankach, za którymi piękne parki mobilizują do spacerów. Będąc w Górze Kalwarii, koniecznie należy udać się pod ratusz miejski, zobaczyć jatki, Pałac Biskupi oraz umówić wizytę z miłośnikami historii okolicy – z Państwem Prus-Wiśniewskimi, którzy prowadzą od ponad 20 lat muzeum regionalne.

Śladami obecności społeczności żydowskiej w mieście są Dom Modlitwy i dwór cadyka Altera w podwórzu przy ulicy Pijarskiej. Atrakcją może być także jazda na torze gokartowym w Szymanowie (Kart Arena).

Na terenie gminy znajduje się kilka gospodarstw agroturystycznych o różnym standardzie (m.in. Agrokarolina w Karolinie, Gajówka w Obrębie, Jabłonka w Czersku, Karczma pod Żubrem w Moczydłowie) oraz kilka hoteli i stadnin konnych.

Piaseczno
Bez wątpienia główną atrakcją Piaseczna jest przejażdżka kolejką wąskotorową z Piaseczna do Miasteczka Country w Runowie. Trasa liczy około 30 kilometrów, a cała wycieczka trwa od 11.00 do 16.00 z przerwą na piknik, ognisko, grilla, zabawy w Miasteczku, przewozy drezynami (ręczną i spalinową) oraz konkursy z nagrodami.

Dobrze zjeść w samym Piasecznie można m.in. na stacji początkowej kolejki przy ul. Sienkiewicza 14, gdzie znajdziemy restauracje Odjazd oraz Zawrotnica. Przy okazji warto zwiedzić maszynownię kolejki czy zobaczyć makietę ciuchci, którą już niebawem będzie można sterować zza biurka własnego komputera...

Hitem tego lata mogą okazać się spływy kajakowe z Górek Szymona w Zalesiu Dolnym (dobre miejsce do plażowania i grillowania) do Konstancina-Jeziorny. Urokliwa trasa ma 12 km. Blisko 70 gatunków ptaków, kilkanaście gatunków ryb oraz możliwość zobaczenia bobra – to tylko skrawek atrakcji przyrodniczych doliny Jeziorki. Kajakami można także popływać na zalewie.

Tak jak dotychczas, łódki, kajaki i rowery wodne (wszystko nowe) będzie można wypożyczać w niedalekim ośrodku Wisła w Zalesiu Górnym, na terenie którego czynny będzie przez okres wakacji otwarty basen.

Nieopodal, na tzw. Zimnych Dołach, znajdują się nie tylko rezerwaty, ale też leśne miejsce do grillowania oraz park linowy dla bardziej odważnych. W pobliskim hotelu La Musica w Żabieńcu czynna jest wypożyczalnia rowerów (jest ich pięć). Zimą można wypożyczać narty biegowe.

Należy też odwiedzić rynek w Piasecznie, gdzie jedząc najlepsze lody w mieście, można chłodzić się przy fontannach miejskich. Nieopodal znajdują się zabytkowy ratusz, kościół pw. św. Anny oraz muzeum regionalne. Latem w co drugą niedzielę na piaseczyńskim rynku odbywają koncerty, występy teatrów, wystawy (terminarz: kulturalni.pl).



Konstancin-Jeziorna
Jeśli ktoś tu dotrze, np. kajakiem z Zalesia Dolnego, dalej swoją podróż po Konstancinie może kontynuować rowerem. Organizator spływów (kajaki-piaseczno.pl) dostarcza bez problemu jednoślady w okolice Starej Papierni, gdzie kończymy spływ Jeziorką. Po zwiedzaniu i zakupach w centrum handlowym odbudowanym kilka lat temu, gdzie wcześniej przez blisko 150 lat odbywała się produkcja papieru, można udać się w kierunku Parku Zdrojowego. Jeśli nie trafimy akurat na koncert w amfiteatrze, możemy udać się do tężni solankowej i uzupełnić mikroelementy w organizmie, które wypływają z głębokości 1600 metrów.

Konstancin wzbudza zachwyt nie tylko architekturą kościelną, ale też licznymi willami z przełomu XIX i XX wieku. W jednej z nich, w domu Stefana Żeromskiego, mieści się obecnie muzeum. Poza tym warto zwiedzić Muzeum Bajek, Baśni i Opowieści oraz Muzeum Papiernictwa. Dobrze zjemy np. w Kołomyi.

Jeśli komuś mało, może się wybrać do pobliskiego Ogrodu Botanicznego w Powsinie.

Tarczyn, Prażmów, Lesznowola
Najcenniejszy zabytek architektury Tarczyna to kościół pw. św. Mikołaja zbudowany w XV wieku. Drugim jest modrzewiowy kościółek pw. św. Jana Chrzciciela w pobliskim Rembertowie z 1538 roku.

Będąc w gminie Tarczyn, koniecznie trzeba wybrać się do Gościńca Wiecha w Kawęczynie. Na niemal 20 ha znajdują się: skansen, zagroda ze zwierzętami oraz karczma. Sporo atrakcji (minigolf, park linowy) znajduje się też w Rancho pod Bocianem we wsi Przypki.

Gmina Tarczyn to zagłębie sadownicze, więc na pewno warto zajechać w sezonie do któregoś z gospodarzy i nabyć kosz dorodnych jabłek, grusz czy wiśni. Leniwym polecamy soki owocowe, także z Tarczyna.

Przejeżdżając przez gminę Prażmów, będziemy mieli możliwość przede wszystkim poobcować z naturą – głównie wzdłuż koryta Jeziorki. Warte odwiedzenia są Rezerwat Jeziorki oraz drewniany młyn nad nią w miejscowości Zawodne. Można wynająć konia lub wziąć lekcję ujeżdżania w jednej ze stadnin.

Na dobrą kawę oraz coś na ząb warto wybrać się do restauracji Stara Gorzelnia w Prażmowie lub Restauracji pod ŁOSiem w Łosiu. Niewątpliwie atrakcją dla najmłodszych będzie wizyta w minizoo w Agroturystyce pod Kogutem w Krępie na granicy z gminą Góra Kalwaria.

W gminie Lesznowola, która znana jest z produkcji dyń, poza XVIII-wiecznym dworem i parkiem w Lesznowoli można zwiedzić m.in. kościół w Starej Iwicznej z 1893 roku. Obok znajduje się cmentarz z 1850 roku. Warto pamiętać o szlaku pieszo-rowerowym z Piaseczna do Lesznowoli wzdłuż drogi wojewódzkiej 721. W Magdalence, w kompleksie leśnym, są liczne szlaki piesze oraz pomnik rozstrzelanych w 1942 r. więźniów.

Jak się tu dostać?
Pociągiem można dojechać zarówno do Piaseczna, Zalesia Górnego, a nawet do Góry Kalwarii, choć tu szynobusy Kolei Mazowieckich zajeżdżają znacznie rzadziej. Południowe strony powiatu najlepiej odwiedzić samochodem lub autobusem. Z Warszawy przez Konstancin do Góry Kalwarii jeździ linia nr 742. Dobrym pomysłem może okazać się zabranie roweru do pociągu i kontynuowanie wycieczki jednośladem.

Bezcenne wrażenia za niewielką cenę
1. Zamek Książąt Mazowieckich w Czersku.
Czynny w sezonie 8:00 – 20:00.
Bilet normalny – 10 zł, bilet ulgowy – 7 zł (także rowerzyści!).
Nocleg na baszcie 20 zł/os. (normalny), 14 zł/os. (ulgowy).
Telefon: 22 72-73-522, www.zamekczersk.pl.
2. Tężnia solankowa w Konstancinie-Jeziornie.
Czynna w sezonie od 10:00 do 20:00.
Bilet normalny – 9 zł, bilet ulgowy – 6 zł , grupowy (młodzież szkolna) – 4.
Telefon: 22 756-44-84, www.uzdrowisko-konstancin.pl.
3. Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa.
Regularne kursy w każdą niedzielę o 11:00 oraz wyjazdy tematyczne.
Bilet normalny – 25 zł, ulgowy – 12.
Telefon: 607-155-188 lub 22 756-76-38, www.kolejka-piaseczno.com.
4. Spływy kajakowe Jeziorką.
W każdy ciepły dzień sezonu letniego.
Spływ z Zalesia Górnego do Konstancina-Jeziorny (ok. 12 km) – 70 zł/kajak (2-osobowy), kajak na zalewie 15 zł/h.
Telefon: 501-114-104, www.kajaki-piaseczno.pl.

Lesznowola – nie tylko inwestycje

Lesznowola to prężnie rozwijająca się gmina, gdzie chętnie inwestują przedsiębiorcy. Jednak Lesznowola to nie tylko inwestycje...

Zaledwie 15 km od Warszawy można wspaniale wypocząć wśród lasów i pól,  zobaczyć pochodzącą z Ameryki Północnej Sosnę Banka, a wieczorami wsłuchać się w chór żab...

W naszej gminie znajdziemy niepowtarzalne walory krajobrazowe oraz ciekawy przyrodniczo i historycznie teren. Przyroda i zabytki chronione są zapisami Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Wydmowe, zalesione wzniesienia Magdalenki to przede wszystkim kompleks  borów sosnowych i mieszanych, z domieszką dębów i brzóz. To tu można spotkać pojedyncze okazy Sosny Banka.

Miłośnicy czynnego wypoczynku mają do dyspozycji ścieżki rowerowe, liczne stadniny koni i  nowoczesne obiekty sportowe. Do spacerów można polecić malowniczą Dolinę Rzeki Utraty i lasy w okolicy Magdalenki, Wilczej Góry i Władysławowa. Lesznowolskie lasy zmieniają się wraz z porami roku. Wiosną zachwycają łanami zawilców, przylaszczek i konwalii, latem kuszą dojrzałymi jagodami i jeżynami, a jesienią zapraszają na grzyby i spacery wśród kwitnących wrzosowisk.

Przez magdaleński las biegną dwa szlaki turystyczne. Czerwony łączy lasy kampinoskie, nadarzyńskie i sękocińskie. Czarny biegnie przez las wokół Magdalenki i prowadzi na Cmentarz Żołnierzy Pawiaka pomordowanych w 1942 r. Każdego roku w tym miejscu odbywa się uroczysta msza św. w ich intencji. W roku 2012 obchody będą szczególnie uroczyste, gdyż mija już 70 lat od tych tragicznych wydarzeń.

Świat zwierząt jest równie bogaty co roślin. Do osobliwości należą: jaszczurka zwinka, rzekotka drzewna, ropucha, padalec, gniewosz plamisty, zaskroniec, z ptaków – myszołów i rzadziej pustułka, a także inne gatunki chronione, jak kos, sójka czy szpak. Po głosie werbla poznajemy obecność dzięcioła – najczęściej bywa to dzięcioł pstry.

O ciekawej historii lesznowolskiej ziemi świadczą liczne zabytki – np. neogotycki kościół w Starej Iwicznej czy dwór z 2. poł. XVIII wieku w Lesznowoli. W  Lesznowoli, Mrokowie, Jastrzębcu i Derdach zachowały się zabytkowe parki. Derdy to miejsce wyjątkowe, łączące piękno przyrody z kultem bł. Faustyny Kowalskiej – park znajduje się na terenie Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, gdzie przez pewien okres przebywała Siostra Faustyna.

Nie brakuje również pomników przyrody: trzy pomnikowe jesiony wysmukłe rosną w Łazach, trzy w parku w Mrokowie. Dwa dęby szypułkowe zdobią dawny park w Derdach, a cztery kolejne rosną we Władysławowie. W parku w miejscowości Zamienie rośnie pomnikowy wiąz szypułkowy.

Bogata jest oferta kulturalna i sportowa. W Lesznowoli prężnie działa Gminny Ośrodek Kultury, zaś miłośników literatury skupia Gminna Biblioteka Publiczna. Liczne imprezy sportowe – np. Mistrzostwa Judo Młodzików i Dzieci – organizuje Zespół Obsługi Placówek Oświatowych. Największą imprezą cykliczną są Dni Gminy Lesznowola.

Urząd Gminy Lesznowola
www.lesznowola.pl

Lesznowolski kalejdoskop wydarzeń – maj i czerwiec 2012

26 maja, parkingi przy Urzędzie Gminy Lesznowola, godz. 11.00 – 16.00:
• II Rajd Polski Kobiet, Rajd Rally Piaseczno 2012 – próby o Puchar Wójta Gminy Lesznowola

28 maja, Magdalenka, godz. 14.30:
• uroczyste rozpoczęcie obchodów i Msza św. z okazji 70. rocznicy rozstrzelania więźniów Pawiaka na wzgórzach Magdalenki

3 czerwca, teren zielony przed Urzędem Gminy Lesznowola, godz. 14.00 – 19.00: • Gminny Dzień Dziecka – Wielka Wioska Indiańska

6 czerwca, stadion przy ZSP w Lesznowoli: • zawody sportowe dla najmłodszych – Międzyprzedszkolna Spartakiada

16 – 17 czerwca: • Dni Gminy Lesznowola 2012. • Sobota, godz. 9.00 – 17.00: dzień sportowy na stadionie przy ZSP w Lesznowoli. • Niedziela, godz. 14.00 – 22.00: dzień artystyczno-koncertowy na terenie zielonym przed Urzędem Gminy Lesznowola

Góra Kalwaria – oaza spokoju

Dla tych, którzy lubią wypoczynek wśród piękna przyrody, a przy tym zechcą uciec z Warszawy przed zgiełkiem związanym z Euro 2012, nasza gmina to idealne miejsce.

Piękne ukształtowanie terenu, ciągnące się w Dolinie Wisły sady zachęcają do wycieczek. Wspaniałymi miejscami rekreacyjnym są położony nad Wisłą Rezerwat Łachy Brzeskie oraz okalający północną granicę gminy Chojnowski Park Krajobrazowy. Miłośnicy aktywnego wypoczynku mogą skorzystać z tras rowerowych z Warszawy do Czerska (szlak niebieski) oraz przez Las Chojnowski dojechać do Góry Kalwarii (zielony).

Podczas wycieczek nie można ominąć Góry Kalwarii. Historia miasta sięga wieku XVII, kiedy to na miejscu małej wioski biskup Stefan Wierzbowski założył sanktuarium na wzór Jerozolimy. Z czasem Góra stała się miastem wielokulturowym. Osiadali tu prawosławni, ewangelicy oraz wyznawcy judaizmu. O historii Żydów z Góry Kalwarii przypominają synagoga wraz z tzw. dworem cadyka należącym do sławnej dynastii Alterów i leżący za miastem kirkut.  Do naszych czasów, wraz z godnymi zwiedzenia zabytkami sakralnymi, zachowało się ponad 80 proc. opartego na układzie krzyża układu urbanistycznego miasta. Warto pospacerować uliczkami miasta, w kościele parafialnym obejrzeć woskową „Pietę” z XVI w., zasłuchać się w ciszę przy kaplicy św. Antoniego, odwiedzić Wieczernik – sanktuarium bł. o. Papczyńskiego.

Z Góry Kalwarii niedaleko do urokliwego Czerska i ruin Zamku Książąt Mazowieckich, z których rozciąga się wspaniały widok na Dolinę Czerską. Turyści, którzy zdecydują się na kilkudniowy wypoczynek w tej okolicy, mogą skorzystać z rozwijającej się w gminie bazy agroturystycznej.


Kalendarz najciekawszych imprez powiatu piaseczyńskiego

Luty
• Rajd Monte Calvaria (Góra Kalwaria, Piaseczno, Tarczyn, Chynów)

Marzec
• Czarodzieje Słowa – Festiwal Bajek, Baśni i Opowieści (Konstancin-Jeziorna)

Kwiecień
• Misterium Męki Pańskiej (Góra Kalwaria)
• Turniej rycerski (Czersk)

Maj
• Mila Konstytucyjna (Piaseczno)
• Flis Festiwal (Gassy)
• Święto Góry Kalwarii (Góra Kalwaria)

Czerwiec
• Święto Niezapominajki (Tarczyn, 3.06)
• Dni Lesznowoli (Lesznowola, 16–17.06)
• Dni Konstancina (Konstancin-Jeziorna, 17.06)
• Piaseczyńskie Teatralia Sobótkowe (Piaseczno, 22–23.06)
• Wianki nad Wisłą (Gassy, 23.06)
• Młodzieżowy Festiwal Muzyki Kameralnej (Konstancin-Jeziorna, 21–25.06)

Lipiec
• Poland Bike (Góra Kalwaria, 8.07)
• Zlot Motocykli Sokół i Pojazdów Zabytkowych (Czersk, 20–22.07)

Sierpień
• Festiwal Otwarte Ogrody (Zalesie Dolne, 25–26.08)
• Pieczenie Ziemniaka (Lesznowola, 26.08)

Wrzesień
• Festiwal Otwarte Ogrody (Konstancin-Jeziorna, 8.09)
• Jarmark Piaseczyński (Piaseczno, 9.09)
• Dni Prażmowa (Prażmów, 15–16.09)
• Owocobranie (Tarczyn, 16.09)

Październik
• Otwarty Bieg Papieski (14.10, Habdzin)
• Ogólnopolski Festiwal Sportów Teatralnych 3dwa1 Improff (Konstancin-Jeziorna, 21.10)

Na rowerze do samego Czerska

Miłośnikom turystyki rowerowej połączonej z podziwianiem zabytków i krajobrazów  polecamy wybrać się do Czerska.

Bogactwo historyczne, bliskość Warszawy i łatwy dojazd powodują, że warto jest wsiąść na jednoślad i odwiedzić to miejsce, aby przeżyć niesamowitą przygodę zaraz za progiem stolicy. Dwie główne trasy rowerowe (szlak zielony i niebieski) doprowadzą nas w ten magiczny zakątek Mazowsza oraz pozwolą po drodze zobaczyć wiele pięknych i ciekawych miejsc.

Niebieskim nad Wisłą
Niebieski Warszawski Szlak Rowerowy Wisły (65,5 km) rozpoczyna swój bieg w pobliżu Wólki Węglowej na północy Warszawy. Prowadzi m.in. przez Park Młociński, Las Bielański, Wisłostradą mija Cytadelę i Stare Miasto. Za moment mijamy też Wilanów i przed nami prosta droga do Ogrodu Botanicznego w Powsinie.

Dalej – uzdrowisko Konstancin-Jeziorna. Przejeżdżamy obok historycznej stacji kolejki wilanowskiej z II połowy XIX wieku Klarysew i trafiamy do słynnego Parku Zdrojowego. Wstęp do tężni solankowej kosztuje 9 złotych (6 zł bilet ulgowy).

Tuż za Oborami szlak biegnie nad samą Wisłą, prezentując piękno i dzikość nadwiślańskiej przyrody. W Wólce Dworskiej możemy wpaść na grilla czekającego na głodnych rowerzystów. Z pełnym żołądkiem ruszamy do Nowej Jerozolimy, czyli dzisiejszej Góry Kalwarii.

To urocze miasteczko wbrew pozorom bardzo wiele łączyło z prawdziwą Jerozolimą. Zostało zbudowane na planie łacińskiego krzyża, a wszystkie ulice posypano ziemią przywiezioną tu specjalnie z Ziemi Świętej. Kościoły i kaplice nosiły nazwy rodem z Ewangelii. Kaplica Piłata (dziś kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego) była początkiem drogi krzyżowej. W krypcie pod ołtarzem spoczywa tu założyciel miasta bp. Stefan Wierzbowski. Warto zobaczyć imponujących rozmiarów klasztor pobernardyński (ogrody klasztorne otwarte są w niedziele).

Przed zabytkowym ratuszem z XIX w. rozpoczyna się i kończy szlak wokół Góry Kalwarii, który oznaczony jest kolorem czerwonym. Właśnie nim lub dalej niebieskim można dojechać do Czerska.


Gdyby nie Warszawa...
W wodach Jeziora Czerskiego (pomnik przyrody) od XIV w. odbijają się wieże jednej z najpotężniejszych twierdz na Mazowszu. Wokół niej wyrosło prężne miasto. To właśnie tutaj, kiedy Warszawa była nieliczącą się wioską, znajdowała się stolica Księstwa Mazowieckiego. Na zamku Książąt Mazowieckich do dziś żywy jest duch średniowiecza, kiedy to królowa Bona zgubiła swe perły (do dziś nieodnalezione).

Choć Wisła zmieniła swe koryto i stolicą stała się Warszawa, wciąż przybywają tu rycerze z kraju i z zagranicy. Raz do roku na dziedzińcu, w trakcie turnieju rycerskiego, rozlega się szczęk oręża. Imprezom towarzyszą pokazy rewii konnej, łuczników i średniowieczny jarmark. Na zamek rowerzyści mają wstęp ulgowy.

Powrót zielonym, a może... nocleg
Z powrotem do Warszawy poprowadzi nas Chojnowski Szlak Rowerowy (24 km). Oznakowany na zielono, przechodzi przez Baniochę, Zalesie Górne, Zimne Doły (tutaj krzyżuje się z czarnym szlakiem łącznikowym o długości 12,5 km) do Piaseczna, a stamtąd na warszawski Ursynów. Stąd, kto już dość zmęczony, do domu zabierze się metrem albo autobusem. Mniej wytrawnym rowerzystom do Czerska proponujemy połączenie jazdy rowerem z podróżą pociągiem, korzystając z usług Kolei Mazowieckich.

Na pewno w trakcie rowerowej wycieczki trzeba uważać, by się nie zgubić, ponieważ wszystkie szlaki wyznaczone przez PTTK dawno nie były odnawiane.

Proponujemy spędzenie noclegu w jednym z gospodarstw agroturystycznych, pensjonatów lub hoteli. A wtedy już cały weekend będzie niezapomnianym przeżyciem.

W beczce miodu jest jednak łyżeczka dziegciu. Otóż, niestety, czerwony szlak dookoła Góry Kalwarii został poprowadzony przez tereny prywatne. Dlatego nie dziwmy się, gdy szlak się urwie, a zacznie się pole golfowe w Brześcach, i trzeba będzie kombinować.

Już jesienią na dwóch kółkach wzdłuż Jeziorki

Działające od 2001 r. Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Zlewni Rzeki Jeziorki planuje oddać jesienią tego roku blisko 200 km oznaczonych szlaków rowerowych na obszarze swojego działania, czyli gmin: Piaseczno, Konstancin-Jeziorna, Lesznowola, Góra Kalwaria, Prażmów, Belsk Duży, Chynów, Grójec, Mszczonów, Pniewy i Tarczyn.

Trasa główna będzie przebiegać zgodnie z nurtem Jeziorki: od miejscowości Osuchów (gm. Mszczonów), przez Grójec, Prażmów, Zalesie Dolne, Konstancin-Jeziornę, aż do ujścia do Wisły. To 73 km. Dodatkowo powstaną szlaki łącznikowe: z Mszczonowa, Grójca, Tarczyna, Lesznowoli, Chynowa, Michalczewa i Góry Kalwarii, a także łączniki: Chynów – Góra Kalwaria, Julianów – Piskórka i Góra Kalwaria – Czersk. Do oznakowania zostanie wykonanych ponad 1400 tabliczek informacyjnych.Powstanie też 10 wiat rowerowych, gdzie cykliści będą mogli odpocząć, zjeść, schronić się przed deszczem.

Realizacja projektu w zasadniczy sposób zmieni układ szlaków rowerowych na terenie powiatów piaseczyńskiego i grójeckiego oraz, w mniejszym stopniu, żyrardowskiego.

Komentarze

Laki - 15 kwietnia 2013 r. 21:55
Komentarz został ukryty.
niwy - 26 lipca 2013 r. 10:11
Komentarz został ukryty.
endru420 - 13 sierpnia 2013 r. 13:11
Komentarz został ukryty.
Tadeusz - 31 sierpnia 2013 r. 01:16
Komentarz został ukryty.
Anonimka - 17 września 2013 r. 19:06
Komentarz został ukryty.
aioUVDIfDaXUEdvA - 1 lutego 2015 r. 04:01
Komentarz został ukryty.
Anonim - 10 lipca 2015 r. 10:53
Komentarz został ukryty.
Anonim - 10 lipca 2015 r. 10:55
Komentarz został ukryty.
J23 - 18 września 2015 r. 20:42
Komentarz został ukryty.
Bolesław - 18 grudnia 2015 r. 07:44
Komentarz został ukryty.
sympatyk - 21 grudnia 2015 r. 23:58
Komentarz został ukryty.
jawdigam@hotmail.it - 1 lutego 2016 r. 13:08
Szukam zrodfl o histori malej wioski,a kiedys osadyZamieenie. Po wojnie bylatan Wytwornia z sorowi i szczepionek dla wojska. Zachlwal sie sliczny palacyk,chcialabym poznac ptawdziwa historie tego miejsca,dziekuje
sprawiedliwy - 26 lutego 2016 r. 09:18
Komentarz został ukryty.
Gocha - 3 kwietnia 2016 r. 00:59
Komentarz został ukryty.
Godna - 3 kwietnia 2016 r. 01:00
Komentarz został ukryty.
Gocha - 3 kwietnia 2016 r. 01:03
Komentarz został ukryty.
siwy - 6 kwietnia 2016 r. 23:11
Komentarz został ukryty.
gmail - 14 kwietnia 2016 r. 20:20
Komentarz został ukryty.
Tomasz - 20 kwietnia 2016 r. 21:48
Komentarz został ukryty.
Tomasz - 21 kwietnia 2016 r. 09:47
Komentarz został ukryty.
Adaś - 28 kwietnia 2016 r. 09:38
Komentarz został ukryty.
Helena - 21 maja 2016 r. 11:50
Komentarz został ukryty.

Dodaj swój komentarz


Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu, redakcja nie ponosi odpowiedzialności za ich treść. Każdego użytkownika obowiązują zasady forum.

OPIS


Najnowsze galerie

Reklama


"Nad Wisłą" on-line

Zobacz


Copyright ©2011-2015 NadWisla.pl